Over oude deuren en nieuwe deuren

Drie jaar geleden, op de dag af, sloten we een avontuur af. En begonnen we aan een nieuw hoofdstuk. Het Israel hoofdstuk wel te verstaan. Wanneer een deur sluit, opent een andere. Ik denk dat vrijwel iedereen zich vasthoudt aan die gedachte als er grote veranderingen op komst zijn. Maar op het moment dat die ene deur dichtgaat, weet je nog niet wat er achter de nog gesloten deuren op je wacht. Wij waren dan ook allevier verdrietig toen we op 7 juni 2013 Tanzania achter ons lieten. Israel lonkte, Tanzania zat echter onder onze huid.

Onlangs sprak ik een vriendin uit onze Tanzania tijd. Over mijn depressiviteit, over hoe ik in elkaar zit, waar ik aan werk. Zij herinnerde me eraan dat mijn mooie herinneringen aan Tanzania de moeilijke momenten lijken te hebben weggevaagd. Want ook daar wankelde ik af en toe. Had ik moeite met mijn nog nieuwe rol in het leven, zonder het “ik werk bij Heineken” credo achter mijn naam. Na een eerste ongemakkelijk gevoel – nooit fijn, geconfronteerd worden met minder leuke herinneringen – moest ik haar gelijk geven. Typisch hoe het menselijk brein werkt, hoe uiteindelijk de mooie avonden aan zee en de spannende safari’s je herinneringen domineren terwijl de moeilijke momenten, de frustraties, verbleken en vervagen tot ze er nooit lijken te zijn geweest.

Dat gesprek met die oude vriendin, het was misschien even wat ongemakkelijk, zelfs pijnlijk. Maar zo heilzaam en nuttig. Natuurlijk nam ik haar feedback mee naar mijn volgende online gesprek met mijn psycholoog. Tijdens dat gesprek en de daaropvolgende, pelden we langzaam lagen af uit mijn verleden, de moeilijke momenten analyserend, de fijne momenten evaluerend. Wat mijn grootste worsteling is geweest sinds het verlaten van Nederland, is het verlies van identiteit. Die “ik werk bij Heineken” gedachte. Ik was niet alleen Ceciel, moeder van Thomas en Benjamin, vrouw van Arjen. Ik was ook professional, ik ontwikkelde me, ik deed werk dat er toe deed binnen de kaders die ik van kinds af aan kende. Geld, aanzien en respect verdienen door je werk bij een bekend Nederlands bedrijf. Een leven als thuismoeder was iets waar ik me in die periode helemaal, maar dan ook echt helemaal niets bij kon voorstellen. En hoewel ik het nooit zo zou hebben gezegd in die tijd, denk ik dat ik het diep  van binnen afkeurde als andere moeders met bul op zak hun carrière aan de wilgen hingen.

Dat dus. Dat was mijn worsteling. Toe te moeten geven dat ik nu ook één van die moeders was. Met bul, zonder carrière. En hoe dat onderstreept werd als ik op een receptie stond en de zoveelste gesprekspartner me vroeg: ‘So tell me, what does your husband do?’

Toen ik moest onderkennen dat het echt niet goed met me ging, was mijn vervolggedachte een voor mij erg logische: ik moet gewoon weer een baan, een carrière. En: we moeten terug naar Nederland. Zodat alles weer normaal wordt en ik weer mezelf kan zijn.

Mezelf zijn? Is Ceciel dan niet zichzelf als ze geen geld verdient? Werkelijk? Is dat het enige dat ik waardevol vind aan mezelf? Daar was werk aan de winkel, constateerde mijn psycholoog tevreden.

Deze week heb ik het deel van mijn therapie dat puur over het overwinnen van de depressiviteit gaat, afgesloten. Een training Mindfulness is de logische laatste stap op mijn pad naar, uh, helemaal mezelf zijn? Misschien, zoiets. Ik ben al een heel eind gekomen kan ik met trots en blijdschap zeggen. Ik heb veel ontdekt in de afgelopen maanden. Heel simpele dingen zoals wandelen brengt mijn geest tot rust (maar ik raak niet meer in een vrije val als het wandelen er even niet van komt). En schrijven, dát vind ik pas leuk (en kan ik best goed!). Moeder worden en moeder zijn is het mooiste dat me in mijn leven is overkomen (Arjen ontmoeten staat met stip op nummer twee, ik wil mijn geliefde niet tekort doen!). Wat ben ik dankbaar dat ik er voor de jongens kan zijn als ze uit school komen met verhalen en met huiswerk. Dat ik speelafspraken voor ze kan regelen na school, hun vriendjes ken en de moeders van die vriendjes. Dat ik tijd heb om betrokken te zijn bij school, fantastisch fijn. En mijn bestuurswerk blijkt minstens zo uitdagend, zowel inhoudelijk als procesmatig, als dat werk bij good old Heineken. Nee, ik word er niet voor betaald. Maar de impact die mijn werk heeft op het beleid en het functioneren van de school is zichtbaar na twee jaar bikkelen.

Dus misschien gaat die Mindfulness me niet naar mezelf terugbrengen. Misschien ben ik al bij mezelf terug. Hopelijk gaat het me helpen nog net iets beter om te leren gaan met spanningen en onzekerheid. Want die zullen er het komend jaar volop zijn. Dat we drie jaar geleden Tanzania verlieten, betekent namelijk ook dat we aan ons laatste jaar in Israel beginnen. Ons overplaatsingsjaar is aangebroken en we zullen zien waar onze container vol hebben en houden naartoe zal varen. De overplaatsingssystematiek van het Ministerie van Buitenlandse Zaken wordt gekenmerkt door aardig wat dynamiek. Hoewel onze plaatsing hier uiterlijk over een jaar eindigt, is het mogelijk dat we voor die tijd al verhuizen. Onzekerheid is dus troef en hé, laat het nou net mijn uitdaging zijn daar beter mee te leren omgaan. Dus kom maar op met die Mindfulness training! Ik kan ‘m wel gebruiken!

 

Houvast en een verhuizing in etappes

We staan in de rij voor de incheckbalie van KLM op Julius Nyere International Airport, Dar es Salaam. Het is vrijdagavond 7 juni 2013. We vormen een ongetwijfeld bijzonder aanzicht in de rij. Arjen aan de balie met ons stapeltje paspoorten, iets achter hem sta ik, omringd door zeven koffers, een gesealed autostoeltje, vier trolleys,  twee laptoptassen en twee uitgeputte maar nog steeds schattige hoogblonde  jongetjes gekleed in pyama’s. We hebben het warm, zijn te dik gekleed voor het warme, vochtige weer in Tanzania, maar weten dat we het al snel koud zullen krijgen in het vliegtuig. Ik ben emotioneel, de tranen staan me nader dan het lachen. Een Nederlandse consultant achter ons in de rij, vraagt me na ons een tijdje geobserveerd te hebben, hoe wij hier in Godsnaam verzeild zijn geraakt. Ik leg hem uit dat we op het punt staan te verhuizen van Dar es Salaam naar Tel Aviv en ik zie hem denken: wat doe je je kinderen aan? Mogelijk zijn er meer mensen die zich dat afvragen en heel af en toe, als ik het zelf ook even te moeilijk heb met alle veranderingen. vraag ik het me eerlijk gezegd ook wel eens af.

Onze verhuizing begon in feite 10 dagen voor het uiteindelijke vertrek met de KLM Boeing die ons naar Amsterdam bracht en wel op het moment dat we ons huis in Dar es Salaam verlieten en onze intrek namen in het Double Tree Hotel. Dit is een allesbehalve traditionele verhuizing, maar een verhuizing in etappes die voor doorgewinterde expats wellicht “normaal” is. Ik vind het persoonlijk verre van normaal en ervaar het als aardig stressvol. Een verhuizing in etappes betekent in ons geval dat we sinds eind mei al op 4 verschillende plekken hebben “gewoond”. Eerst een dag of tien in het eerder genoemde Double Tree Hotel in Dar es Salaam, vervolgens een week in een vakantiehuisje in Kijkduin gevolgd door drie weken in een appartementje in Herzelya Marina. Momenteel verblijven we in het huis van de Ambassadeur (ook wel Residentie genoemd) in afwachting van het moment dat ons huis vrijkomt en geschilderd is.

Zoals we Dar es Salaam verlieten, zo kwamen we ruim een week later aan in Tel Aviv. Het contrast tussen de twee luchthavens had niet groter kunnen zijn. Julius Nyere is een alles behalve moderne airport. Na er twee jaar lang regelmatig geweest te zijn, zijn we er echter wel aan gewend geraakt en er aankomen stond inmiddels gelijk aan thuiskomen. De wat gebrekkige veiligheidscontroles (iedere keer weer troffen we na aankomst in Nederland een fles water of pakjes sap aan in een rugzak of trolley…), de typisch Afrikaanse geuren en sfeer, de winkeltjes met de hoog opgestapelde onvermijdelijke Tanzania souvenirs… Alles ziet er een beetje viezig en oud uit en velen vragen zich geregeld af of de radar op Nyere het nu doet of  niet.

En dan is daar Ben Gurion. Ik vermoed – maar weet het niet zeker – dat we aankwamen in terminal 3, de nieuwste terminal die geldt als een van de modernste ter wereld. Een prachtige galerij leidt de aankomende passagiers om een ronde hal met in het midden en indrukwekkende “omgekeerde” fontein: het water valt er als in een onondebroken waterval vanuit een lichtkoepel recht naar beneden.  Impressive. Naar beneden kijkend, de ronde hal in, zie ik moderne koffiebarretjes met glimmende espresso apparaten, hippe stoeltjes en tafeltjes en alles lijkt te glanzen. Voor de bagageband worden we welkom geheten door collega W, Hoofd Bedrijfsvoering op de Ambassade. Hij heeft heel optimistisch een karretje klaargezet voor onze bagage, Arjen haalt er snel nog twee bij en in no time verlaten we de bagage hal met al onze bagage (die in Nederland verder is uitgebreid met een tweede autostoeltje en een mountainbike…).

Verhuizen in Nederland betekent dat je je nieuwe woonplaats of je nieuwe straat, meerdere malen hebt verkend voordat je besluit er een huis te huren of kopen. Ook weet je dat je de plek die je verlaat, any time opnieuw kunt bezoeken. In de praktijk komt het daar misschien niet zo vaak van als dat je je had voorgenomen, maar het kan. Voor mij was Tel Aviv een onbekende stad, ook Israël had ik niet eerder bezocht en Tanzania zal ik hopelijk nog eens terugzien tijdens een vakantie, maar ik kan er niet “zo maar”even langsgaan en mochten we er ooit terugkeren is de kans aanzienlijk dat er niemand meer woont van onze huidige vriendengroep. We dachten te weten in welk huis we uiteindelijk zouden gaan wonen, dat gaf nog enig houvast en de kinderen verheugden zich enorm op “ons strandhuis”. Helaas werd ons in ons eerste tijdelijke onderkomen direct een lijstje met te bezichtigen huizen in de handen gedrukt. Al de volgende dag zouden we in de middag worden opgehaald door een makelaar die ons mee zou nemen langs een reeks huizen en dit proces zou zich enkele dagen achter elkaar herhalen met verschillende makelaars. Hoezo? Tja, evenals vele (misschien wel vrijwel alle) Nederlandse bedrijven en de volledige Nederlandse Rijksoverheid, moet ook het Ministerie van Buitenlandse Zaken de broekriem aanhalen. Het huis waar wij via Skype verliefd op waren geworden, was door de nieuwste aanmerkelijk verlaagde huurnormen te duur geworden. We moesten op zoek naar iets anders. En dat was een koude douche.

Arjen en ik hebben een hele trits huizen bekeken, mooie (veel te dure), minder mooie (en nog steeds veel te dure) en bijzonder slecht onderhouden en veel te kleine exemplaren die ook nog steeds boven de huurnorm lagen. Het enige alternatief bleek uiteindelijk een huis te betrekken ruim 18 kilometer van Herzelya Pituach vandaan (en dus nog verder van Tel Aviv verwijderd) , in het dorp waar de Amerikaanse school gevestigd is. Dat leek ons even aantrekkelijk, dichtbij school wonen heeft zo z’n positieve kanten immers. Dit dorp maakte echter een enorm geïsoleerde indruk op ons en de verhalen die we erover hoorden bevestigden dat beeld. Enkele jaren geleden heeft de Ambassade zelfs tussentijds een collega moeten laten verhuizen vanuit Even Yehuda naar Tel Aviv omdat de collega in kwestie echt ongelukkig was zo ver van alles en iedereen verwijderd.

Precies op het moment dat we ons zorgen begonnen te maken over onze toekomstige leefomgeving, kregen we het verlossende bericht dat het de leiding van de Ambassade alsnog was gelukt een goede deal te treffen met de eigenaar van ons droomhuis, waardoor dit huis toch bereikbaar werd. Wat waren en zijn we blij daarmee! Houvast. Klinkt dat dramatisch? Misschien. Degenen die net als wij eerder internationale verhuizingen hebben meegemaakt, weten hoe zeer je naar houvast kunt snakken in den vreemde. Alles is immers anders dan we gewend waren. Ik had geen idee hoe zeer Afrika onder mijn huid was gaan zitten. Hoe zeer ik gewend was geraakt aan het wat rommelige, ongestructureerde leven in Tanzania, het lopen op slippers, de kuilen in de weg, het avontuur, de pizza avonden met vrienden op de Yacht Club. Ik wist me de eerste dagen echt niet goed raad met alle luxe om me heen in dat strakke appartementje dat uitkeek op luxe boten. Nu we zeker weten dat we ons huis aan het strand kunnen betrekken (al over 2,5 week!!) en dat onze container morgen aankomt in Ashdod en dat zelfs alle papieren rond zijn voor de inklaring van onze boedel, heb ik het gevoel dat ik licht zie aan het eind van de tunnel. Precies op het goede moment, daar Arjen snel nadat we te horen kregen dat het huis toch door zou gaan, naar Londen is gevlogen om een summer course te doen aan de London School of Economics.

In ons laatste tijdelijke onderkomen, de Residentie, is het overigens niet slecht toeven. Ik probeer ervan te genieten en zie de jongens tot rust komen nu ze weer ruimte om zich heen hebben. Het moeilijkste nu is ongetwijfeld Arjens afwezigheid en het feit dat we hier nog vrijwel niemand kennen. De mensen die we kennen via de Ambassade, zijn met vakantie in Nederland of zitten midden in hun eigen overplaatsingsstress (twee gezinnen staan op het punt te verhuizen richting respectievelijk Nederland en Rusland). Ik breng mijn dagen door met werken en met de jongens. Mijn avonden zijn volledig gevuld met Skype gesprekken met Arjen in Londen en Skype meetings met HR mensen en managers van Food for the Hungry. Een beetje eenzaam is het wel, maar ik heb er alle vertrouwen in dat we als we eenmaal in ons eigen huis wonen, omringd met ons eigen meubilair, we kunnen genieten  van de zonsondergang boven zee vanuit onze eigen tuin, het allemaal wel op z’n pootjes terecht komt. In Tanzania is het immers ook gelukt!

On the move

P1050854

Nu nog wonen we in Dar es Salaam, Tanzania. Twee avontuurlijke jaren hebben we hier doorgebracht. Ups en downs hebben we meegemaakt. Onze kinderen hebben hier twee verjaardagen gevierd, Vakanties hebben we hier doorgebracht. Aan menig zeilwedstijd heeft Arjen deelgenomen. Het was geweldig en dus is het met pijn in ons hart dat wij afscheid nemen van Tanzania. Een land met uitgestrekte witte stranden en indrukwekkende wildparken. Land ook van de Masai. Land waar armoede en achterstand heerst. Land waar veel NGO’s en gepassioneerde mensen ontwikkeling trachten te brengen. Wat zullen we Tanzania missen, wat zullen we onze vrienden hier missen en wat zullen we ons geweldige huispersoneel missen.

We zijn op weg naar een een nieuw land, een land met een rijke historie en een turbulent heden. Een land dat midden in de politieke belangstelling staat. Het land van de Bijbel. Een land ook waar strijd wordt gevoerd om land en autonomie. Het wordt interessant, boeiend. Genoeg stof tot nadenken in en over Israël. Onomstreden is ons nieuwe land zeker niet en dus start ik een nieuwe weblog. Een weblog over ons leven in Tel Aviv, Israel. Ik weet nu al dat wat ik ga schrijven, soms gevoelig kan liggen bij mijn lezers. Schrijven over Isreal betekent immers onvermijdelijk ook schrijven over gevoelige onderwerpen. Ik zal daar mijn weg in zoeken en respect voor de mensen die leven in Israel, in de bezette gebieden, in Jeruzalem, in Tel Aviv, in Eilat, nou ja, waar dan ook, is daarbij mijn uitgangspunt. Ik hoop wederom veel lezers te trekken met mijn bespiegelingen en nodig jullie allen dan ook uit mijn nieuwe weblog te volgen en te lezen. Voor nu nog een hartelijke groet uit Tanzania!