Bethlehem, de andere kant van de muur

Ik denk dat er weinig mensen zijn die werkelijk nog nooit van dit plaatsje gehoord hebben. Joods, Christelijk, Islamitisch of niet-gelovend, wie kent het verhaal  van de geboorte van Christus niet? Afgelopen zaterdag brachten wij een bezoek aan deze stad waar ooit, volgens de Bijbel en andere overleveringen, Jezus Christus het levenslicht zag. Hoewel de jongens helemaal in Sinterklaassfeer waren (en zijn), besloten we unaniem dat kerstliedjes toepasselijker waren dan sinterklaasliedjes, onderweg naar Bethlehem. Vorig jaar maakten we een fantastische reis door Tanzania rondom de Kerstdagen en voor die gelegenheid had ik een Sky Radio proof cd gebrand voor in de auto. Nu, die afspeellijst  – in onze nieuwe auto kunnen we de I-phone aansluiten voor de nodige muziek – voldoet ook prima in Israël. Niet dat we van Skyradio houden, maar het is toch een stukje Nederlandse cultuur nietwaar. Anyway, met de bekende kerstkrakers op de achtergrond en een moeder die haar emoties niet de baas wist te blijven, reden we met twee andere gezinnen – onze buren – naar Jeruzalem. Bethlehem ligt namelijk dichtbij Jeruzalem. Zo dichtbij dat het niet meer dan logisch zou zijn dat er in Jeruzalem bewegwijzering zou zijn naar deze beroemde stad. Hoewel we ervoor gewaarschuwd waren, was het toch een vreemde gewaarwording dat borden met de naam Bethlehem volledig ontbraken. We volgden onze buren – zij wonen hier al ruim 4 jaar – die ons behendig door Jeruzalem loodsten. Pas vlak voor het checkpoint ontdekten we zowaar een bordje waar Bethlehem op werd genoemd als mogelijke bestemming.

Waarom er geen borden de weg wijzen naar Bethlehem? Welnu, vermoedelijk om dezelfde reden waarom er een checkpoint is voordat je Bethlehem kunt bereiken. Checkpoint? Zoals in Checkpoint Charlie in Berlijn? Inderdaad. Een checkpoint met hetzelfde doel als het beroemde (of beruchte) checkpoint dat ooit de doorgang tussen Oost en West Berlijn markeerde. Een checkpoint met als doel mensen aan de ene of de andere kant van de muur te houden. Een muur? Ja. Een muur. Een muur die Israël scheidt van Palestina. Of de Palestijnse gebieden, Het is maar net hoe je over de Israëlisch-Palestijnse kwestie denkt. De muur vormt een onderdeel van de Israëlische Westoever barrière die bestaat uit stukken muur, greppels, prikkeldraad, torens en poorten en die langs de Westelijke Jordaanoever loopt.

Bethlehem ligt dus aan de andere kant van de muur. Op Palestijns grondgebied. De stad wordt bijna volledig omsingeld door de acht meter hoge muur. We vermoeden dat er geen bewegwijzering naar Bethlehem te zien is vanwege het conflict tussen Israël en de Palestijnse autoriteit. Aan de andere kant van de muur zijn Israëliërs niet welkom en vice versa zijn Palestijnen niet welkom in Israël. Tenzij ze over een speciale vergunning beschikken die hen ontheffing verleent. Bijvoorbeeld omdat ze familie hebben aan de andere kant van de muur. Of er zakelijke belangen hebben. Een groot bord bij het checkpoint geeft het duidelijk aan: verboden toegang voor Israëliërs. Wij waren wel welkom. Evenals toeristen.

Het passeren van het checkpoint, aan beide zijden bewaakt door zwaar bewapende militairen, vond ik heftig. Mijn tranen zaten al tamelijk “los” vanwege die zoetsappige kerstliedjes. Maar langs een zwaarbewaakt checkpoint een ommuurd gebied inrijden, een gebied dat naar mijn gevoel het symbool van vrede zou moeten zijn – Bethlehem – werd me even te veel. Het contrast tussen de ene kant van de muur en de andere kant hielp ook niet overigens. Israël is relatief welvarend, Palestina alleshalve. We leken wel terug te zijn in Afrika met de vele straatventers die hun waren aan automobilisten proberen te verkopen. Ergens had ik verwacht dat ik Bethlehem spannend zou vinden, dat ik me bedreigd zou kunnen voelen. Niets was minder waar. Wat een gastvrijheid en blijmoedigheid! De kerstsfeer – hoewel het wat vroeg is voor kerstsferen, je zult er weinig van merken in Israël. Het was werkelijk bijzonder.

We brachten een bezoek aan de Geboortekerk. Een kerk die gebouwd is op de plaats waarvan men meent dat Jezus er geboren is. Een gids bracht ons naar de zilveren veertienpuntige ster die de plek waar de kribbe zou hebben gestaan markeert. Dat was bijna een stressvolle ervaring. Het was er namelijk waanzinnig druk, vele, vele pelgrims van overal ter wereld, willen dat kruis kussen of aanraken, bij voorkeur in de weken voor Kerstmis. De pelgrims en andere bezoekers worden daarom op hoog tempo langs de ster geloodst. Even te langs stilstaan om een foto te maken, leidt onvermijdelijk tot een reprimande van de toezichthouders.

Stille Nacht, Heilige Nacht weerklonk op het moment dat ik een blik kon werpen op de ster. Niet uit luidsprekers, maar uit de monden van een groep pelgrims. Hoewel ik er wat moeite mee heb te geloven dat de plek waar Jezus geboren is met zoveel precisie bekend is zoveel jaren na dato, was dat toch wel een bijzonder moment. En hoewel mijn geloof wellicht iets anders in elkaar zit dan dat van sommige pelgrims die zich geëmotioneerd voor de ster op de grond lieten vallen, het is uiteindelijk ook bijzonder om zo’n puur geloof te zien bij andere mensen. Ja, al met al vond ik het bijzonder en raakte het me. Meer dan de Heilig Grafkerk in Jeruzalem dat deed overigens. Maar daar in een andere weblog meer over (ik realiseer me nu pas dat ik nog nooit over Jeruzalem geschreven heb!).

Na ons bezoek aan de Geboortekerk en aan de Milk Grotto (een grot waar Maria Jezus zou hebben gevoed, op hun vlucht naar Egypte), begaven we ons naar Manger Square om daar bij een geweldig restaurant te lunchen. Citroenlimonade met crushed ice en mint, een gerecht met lamsvlees uit de tajine. We waren even helemaal in het Midden Oosten. Israël is maar een paar kilometer verderop, maar de sfeer in Bethlehem is totaal anders (hoewel die heerlijke citroenlimonade met mint ook overal in Israël wordt geschonken). Je moet het hebben gezien om het te begrijpen denk ik. Ik vind het moeilijk er de juiste woorden voor te vinden. Maar waar Israëliërs niet altijd even vriendelijk zijn, wat met name merkbaar is in restaurants en winkels, heb ik op die ene dag in Bethlehem zo veel vriendelijke, uitnodigende mensen gezien en gesproken. De jongens hebben op de Manger Square gevoetbald met een groepje Palestijnse jongens, waarna iedereen op de foto moest. Het was echt bijzonder. Met veel plezier hebben we een kerststalletje uitgezocht, gemaakt van olijfhout (hopelijk niet in China maar in Bethlehem), dat we deze week op de post doen naar Tanzania. Een kerstcadeautje voor onze nanny Nellie. Ik weet dat dat veel voor haar zal betekenen. En daarmee doet het dat ook voor ons.

Bethlehem, aan de andere kant van de muur. En waar de emoties even de overhand kregen bij me toen we door de poort Palestina inreden, verdwenen die gevoelens op de een of andere manier terwijl we door de stad liepen. Maar ja, ik was slechts een bezoeker, een passant. De mensen die aan de andere kant van de muur wonen, zijn “locked in”. Iedere dag. Hun leven lang. En ja, die muur staat er met een reden en heeft effect. Het aantal terroristische aanslagen is aanmerkelijk afgenomen zo niet tot nul gereduceerd sinds die muur er staat. Dat is natuurlijk een enorme vooruitgang. Nou ja, vooruitgang. Dat is wel een enorm understatement. Ik kan me er waarschijnlijk slechts bij benadering iets bij voorstellen hoe het leven hier was ten tijde van de laatste Intifada. De voortdurende dreiging van aanslagen… dat moet verschrikkelijk zijn. Maar toch, die muur ontneemt ook veel doodgewone, vredelievende mensen – niet-terroristen – hun bewegingsvrijheid. De kans op het opbouwen van een florerende onderneming. De kans op, nou ja, op zoveel. Die muur symboliseert naar mijn gevoel alles wat er mis is in deze regio, Triest is het, dat die muur er staat. Triest is het ook dat hij nodig is. Laat ik het daar maar bij laten.

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s